VOX HUMANA

Program EDUKACJA MIĘDZYKULTUROWA

1. „Islam – edukacja międzykulturowa”

Projekt trwał dwa miesiące od 15.10 do 15.12.2005 r. Został zrealizowany w ramach programu „Edukacja globalna” prowadzonego przez fundację Edukacja dla Demokracji przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP oraz Europejskiego Centrum na Rzecz Współzależności i Solidarności Światowej przy Radzie Europy.

Celem projektu było podniesienie poziomu wiedzy wśród pracowników i wolontariuszy organizacji pozarządowych, a za ich pośrednictwem w całym społeczeństwie. Pośrednimi celami projektu było zapobieganie konfliktom społecznym jakie mogą wynikać ze strachu przed ludźmi odmiennymi kulturowo, a także działania na rzecz edukacji międzykulturowej.

W ramach realizacji projektu wydaliśmy, w nakładzie 1000 egz., książka „Islam. Informator dla organizacji pozarządowych”, która została przekazana stowarzyszeniom i fundacjom zajmującym się uchodźcami, imigrantami, edukacja międzykulturową. Autorką informatora była Agata Marek, konsultacje naukowe przeprowadziła dr Agata Skowron–Nalborczyk z Zakładu Islamu Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Patronat medialny nad projektem przyjęła Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak.

Drugim działaniem w projekcie było przeprowadzenie akcji informacyjno – promocyjnej oraz dystrybucja książki do zainteresowanych organizacji. Projekt cieszył się dużym zainteresowaniem grupy docelowej, przeprowadzone ankiety ewaluacyjne przeprowadzone potwierdzają dużą potrzebę organizacji takich działań i niska wiedzę społeczeństwa nt. innych kultur, w tym wypadku islamu.

2. "Islam trudne tematy”

Zmieniająca się sytuacja krajów rozwijających ma wpływ globalny. Akty terroru, wojna (dżihad) i związane z tym uchodźctwo i imigracja stały się częścią rzeczywistości ogólnoświatowej.

 

Muzułmanie stali się w Polsce znacząca mniejszością, w ciągu ostatniego roku ich liczba wzrosła o kolejne 4 tysiące – szacuje się, że jest ich już 25 tys. Jest to konsekwencja naszego miejsca w Europie i musimy się przygotować do trudności z jaki zmaga się znacząca część krajów Europy zachodniej. Dodatkowo w Polsce mamy bardzo niski poziom wiedzy nt kultur, które są od nas odległe lub nie sprawiają kłopotów (muzułmanie w Polsce są od 600 lat, są to Tatarzy, ale nasze wspólne życie w jednej ojczyźnie odbywało się prawie bezkonfliktowo) i część społeczeństwa nawet nie wie, że islam – kultura polskich Tatarów jest częścią naszej kultury.

Projekt Stowarzyszenia Vox Humana, został zaplanowany w oparciu o wnioski z projektu ubiegłorocznego „Islam – edukacja międzykulturowa”, jest jego kontynuacją i uzupełnieniem. Uzupełnienie ubiegłorocznego projektu polega na wydaniu publikacji „Islam. Między stereotypem a rzeczywistością”. W tej publikacji wyjaśnimy i omówimy zagadnienia, które powodują strach przed islamem, a co za tym idzie budzą niechęć do islamu i muzułmanów. Zagadnienia omówione w książce są charakterystyczne dla kultury islamu, a zupełnie odmienne od naszego kręgu kultury i przez to są niezrozumiałe. Są to: fundamentalizm muzułmański, islam – a terroryzm (zjawisko terroryzmu muzułmańskiego z ostatnich lat jest odmienne od terroryzmu o podłożu politycznym (Izrael – Palestyna) – sposób działania jest wprawdzie ten sam, ale zupełnie inne przyczyny), uświęcona przemoc i głęboka tolerancja w islamie (mieszające się i czasem trudne do rozdzielenia), odmienna sytuacja i pozycja kobiet, rodziny i małżeństwa – z jednej strony związana a islamem, ale również bardzo ściśle z sytuacją społeczno – ekonomiczną i nałożenie starych, przedmuzułmańskich zwyczajów (np. zwyczaj obrzezania kobiet – nałożenie się starej, trwającej 28 wieków tradycji afrykańskiej na przyjęty znacznie później islam). Te wszystkie zagadnienia są niejasne i trudno zrozumiałe dla naszego kręgu kultury.

Kierując cały projekt do określonej grupy – pracowników organizacji pozarządowych, pracowników oświaty, pomocy społecznej i młodych ludzi, czyli grupy, która jako jedna z pierwszych ma kontakt z przedstawicielami innych kultur, a poza tym zajmuje się edukacją wąsko i szeroko pojętą mamy nadzieję zwielokrotnić jego oddziaływanie. Prócz publikacji zorganizowaliśmy w Krakowie – dyskusję panelową pt. „Dialog ze światem muzułmańskim w kontekście wojny i udziału w niej polskich żołnierzy”. W spotkaniu wzieło udział ok. 80 uczestników.

Panel miał na celu wymianę doświadczeń i wypracowanie metod pracy i pomocy uchodźcom i imigrantom mieszkającym w naszym kraju, a także pokazania metod rozwijania wielokulturowości w naszym kraju. Jest to ważne zagadnienie, gdyż jednym z elementów charakterystycznych dla Europy, której staliśmy się częścią po wejściu do UE jest zjawisko wieloetniczności. Dlatego też zjawisko wielokulturowości, czyli współistnienia odmiennych wartości i tradycji określonych w ramach jednego organizmu państwowego nabiera coraz większego znaczenia i skłania do głębokiej refleksji. Akceptacja różnorodności kulturowej jest kluczowym elementem w budowaniu bezpiecznego świata, w którym różnice kulturowe nie będą generować konfliktów zbrojnych i czystek etnicznych.

Zwiększenie poziomu wiedzy i edukacja są w tej chwili koniecznością ze względu na bardzo niski poziom wiedzy w naszym społeczeństwie. Chcielibyśmy również ułatwić pracę w/w grupom, a także uwrażliwić na problemy globalne, które już są naszym udziałem. Chcemy również, prowadząc działania profilaktyczne i wspierając wzrost poziomu wiedzy i zrozumienia zagadnień związanych i islamem i wielokulturowością zapobiegać konfliktom, które już są udziałem Europy Zachodniej.

 

Projekt jest współfinansowany przez Fundację Edukacja dla Demokracji, w ramach programu pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP 2006 r.


patronat medialny:

 

 

3. „Islam - konferencja dla nauczycieli”.

Projekt realizowany od 01.07 do 30.09.2006 r. dzięki wsparciu Samorządu Województwa Mazowieckiego, British Council i Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli. Projekt wspierany przez UNHCR i Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Celem projektu było podniesienie poziomu wiedzy dotyczącej islamu doradców metodycznych, dyrektorów szkół, nauczycieli, psychologów i pedagogów oraz pomoc nauczycielom, którzy pracują z dziećmi uchodźców w adaptacji dzieci z innego kręgu kulturowego w szkole. Kolejnym celem było zapobieganie konfliktom społecznym. W ramach realizacji projektu została wznowiona publikacja „Islam. Informator” w nakładzie 1000 egz. oraz została zorganizowana konferencja „Muzułmanie w Polsce. Szkoła wobec odmienności kulturowej – nowe wyzwania edukacyjne - adaptacja dzieci imigrantów z krajów muzułmańskich” Na konferencji zostały przedstawione brytyjskie rozwiązania dotyczące wielokulturowości w szkole. British Council sprowadziło specjalistkę, która pracuje w brytyjskich strukturach samorządowych i zajmuje się mediacja i koordynacją działań szkoły, samorządów lokalnych i rodziców. Wspiera wszystkie strony w rozwiązywaniu problemów związanych z wielokulturowością.

4. „Muzułmanie w polskiej kulturze”

Tatarzy mieszkają w Polsce od ponad 600 lat. Mówią po polsku, w czasie wojen bronili granic Rzeczpospolitej i są częścią naszego społeczeństwa. Różnią się od większości społeczeństwa wyznaniem – są muzułmanami.

Różnią się też obyczajami, obchodzą inne święta, mają odmienne zwyczaje, nie jedzą wieprzowiny, nie piją alkoholu. Jednak część naszego społeczeństwa nie zna tej części naszego dziedzictwa kulturowego – islam i muzułmanów postrzega jako zagrożenie i kojarzą się one im z atakami terrorystycznymi i zagrożeniem dla kultury Zachodu. Niechęć do muzułmanów narasta zresztą w całej Europie. Polska jest w szczególnej sytuacji – od II wojny światowej nie ma u nas żadnej większej liczbowo mniejszości narodowej ani wyznaniowej i większość społeczeństwa nie jest przyzwyczajona do odmienności kulturowej, bardzo niski jest poziom wiedzy o innych kulturach i to może prowadzić do uprzedzeń, a następnie do konfliktów. W Polsce w ostatnich latach liczba muzułmanów zwiększyła z 5 tys. do 25 tys jest to konsekwencja naszego rozwoju i miejsca w zjednoczonej Europie. Nowi muzułmanie różnią się bardzo od polskich tatarów, właściwie wspólna jest im tylko wyznawana religia. Zanim dojdzie do konfliktów społecznych i nieporozumień warto podjąć działania edukacyjne, które mogą tym konfliktom zapobiec. Wiedza ma tu podstawowe znaczenie, gdyż jej brak jest często przyczyną uprzedzeń i posługiwania się negatywnymi stereotypami. Potrzebna jest wiedza nie tylko na temat Tatarów, ale muzułmanów w ogóle. W przekazywaniu wiedzy szerszym kręgom społeczeństwa maja bardzo duże znaczenie pracownicy i wolontariusze organizacji pozarządowych i media. Dlatego też projekt został skierowany do pracowników oświaty, organizacji pozarządowych i mediów.

Nauczyciele i pracownicy organizacji pozarządowych, nawet na terenach gdzie mieszkają Tatarzy, zazwyczaj nie mają odpowiedniego przygotowania, brak im też zazwyczaj uporządkowanej wiedzy na temat kultury, religii, obyczajów i zwyczajów i Tatarów i nowych uczniów – muzułmanów. Na rynku wydawniczym brak odpowiednich pozycji popularyzujących wiedzę o islamie, nie ma też odpowiednich programów edukacyjnych.

 

Celem projektu Stowarzyszenia Vox Humana jest przybliżenie dziedzictwa kulturowego polskich Tatarów szerszemu kręgowi społeczeństwa, a z drugiej wprowadzenie innowacji edukacyjnej, jaką były szkolenia nauczycieli i pracowników organizacji pozarządowych.

Pracownicy organizacji pozarządowych zajmujących się edukacją międzykulturową jako jedni z pierwszych stykają się z imigrantami i uchodźcami. Ngo’s wspierają budowanie wielokulturowego społeczeństwa i prowadzą działania edukacyjne, które docierają do szerszych kręgów społeczeństwa, szczególnie do ludzi młodych i studentów. Chcielibyśmy pomóc im w prowadzonych działaniach, mając nadzieje, że zapobiegnie to konfliktom i problemom, z jakimi zmagają się już kraje UE.

W ramach projektu zostaly zorganizowane otwarte debaty w Białoymstoku, Krakowie i Warszawie, a także ukazała się publikacja pt. "Islam. Podstawowe informacje", zawierająca m.in.:

1.Podstawy kultury islamu (dogmaty wiary, obowiązki muzułmanina, Prorok Mahomet, Koran)
2. Społeczeństwo w islamie (sunnici i szyici, dżihad, prawo w islamie, państwo w islamie)
3. Obyczaje w islamie (kobieta i mężczyzna, rodzina i małżeństwo, obrzędy rodzinne, święta w islamie)
4. Polscy Tatarzy – 600 lat wspólnej tradycji
5. Islam a kultura Zachodu - porównanie podstawowych pojęć islamu i chrześcijaństwa
6. Krótki słownik – najważniejsze pojęcia i postaci islamu

Konsultacje naukowe – dr Agata Skowron Nalborczyk, Zakład Islamu Europejskiego, Uniwersytetu Warszawskiego.

 

 

  Projekt finansowany z programu operacyjnego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przez Ambasadę Królestwa Niderlandów.

 

patronat medialny: