VOX HUMANA

Opieka psychologiczna nad beneficjentami

Miejsce realizacji:

Szkoła Podstawowa w Coniewie, Szkoła Podstawowa nr 58 w Warszawie, Szkoła Podstawowa nr 273 w Warszawie, Ośrodek USC w Lininie

 

Prowadzący:

Joanna Szymanderska - psycholog

 

 

Beneficjenci:

  • dzieci osób starających się o ochronę w Polsce lub osób, które otrzymały jedną z form ochrony,
  • nauczyciele pracujący w w/w szkołach,
  • osoby prowadzące zajęcia dla uchodźców w ramach projektu,
  • uczniowie polskich szkół.

 

 

Cel działań:

opieka psychologiczna nad warsztatami prowadzonymi w Lininie, nad odrabianiem lekcji w szkołach, wsparcie psychologiczne nauczycieli i osób pracujących podejmowanych przez psychologa są dzieci uchodźców w szkołach i ośrodku w Lininie. Pośrednio beneficjentami działań podejmowanych przez psychologa są dzieci uchodźców w szkołach i ośrodku w Lininie.

 

Realizacja projektu:

 

Psycholog pełnił rolę pomocniczą wobec osób pracujących z uchodźcami w szkołach objętych projektem, oraz wobec osób pracujących z dziećmi w ramach warsztatów w ośrodku w Lininie. Psycholog zajmował się dziećmi skierowanymi do niego przez nauczycieli. Skierowania wynikały najczęściej z powodu problemów z zachowaniem dzieci lub ich obciążeń psychicznych. Praca psychologa z dorosłymi i dziećmi miła dwojaki charakter. Ograniczała się do rozmów dotyczących konkretnego problemu, lub była działaniem długoterminowym obliczonym na trwałą zmianę postępowania osób nim objętych. Decyzje jakiego rodzaju interwencja zostaje zastosowana podejmowała psycholog po zapoznaniu się z każdym z przypadków.

 

Psycholog miał regularne trzygodzinne dyżury raz w tygodniu w każdej z trzech szkół oraz dodatkowe dyżury w szkołach na prośbę dyrektorów np. podczas pikniku w zespole szkół w Coniewie i ze względu na konieczność interwencji w rodzinie uchodźców z Ośrodka na Targówku, która zwróciła się o pomoc z powodu traumatycznych przeżyć dziecka. Psycholog w ramach dyżurów przeprowadzał rozmowy terapeutyczne z chętnymi nauczycielami (ZS w Coniewie – 2 osoby, SP 58 – 2 osoby, SP 273 – 1 osoba). Problemami najczęściej zgłaszanymi przez nauczycieli były trudności w prowadzeniu lekcji w klasach w których uczą się dzieci uchodźców. Największym kłopotem jest słaba znajomość języka polskiego wśród cudzoziemców. Dzieci nie znające języka nie korzystają z lekcji prowadzonych po polsku, nudzą się podczas nich i przeszkadzają. Nauczyciel skupiając swoją uwagę na uczniach uchodźcach ma poczucie zaniedbywania polskiej części klasy. Połączenie wymagań obu grup jest niezwykle trudne a nawet często nie możliwe. Nauczyciele, chcąc jak najlepiej wykonywać swoje obowiązki wobec wszystkich uczniów, dość szybko zaczynają odczuwać frustrację i niezadowolenie. Interwencja psychologa polega w takich sytuacjach na umożliwieniu bezpiecznego odreagowania i odnalezieniu zasobów dzięki którym poziom zniechęcenia się zmniejszy. Bezpośrednia interwencja dotyczy nauczyciela, ale pośrednio jej beneficjentami są uczniowie (w tym dzieci uchodźców) z klas, w których nauczyciel uczy.

 

Psycholog, na prośbę nauczycieli, uczestniczył w wybranych lekcjach obserwując zachowanie klasy i omawiając z nauczycielami pojawiające się problemy (SP 273 – 2 osoby). Zgłaszanym problemem była niesubordynacja dzieci podczas lekcji (w tym dzieci uchodźców), z którą nauczyciele nie potrafili sobie poradzić. Dzieci uchodźców nie znając języka, często wzorują swoje zachowanie w szkole na zachowaniu dzieci polskich. Dlatego dla ich dobrego funkcjonowania w szkole, ważne jest aby klasy, w których się uczą stanowiły dla nich dobry wzorzec. Interwencja przeprowadzana wobec całej klasy, stanowi korzyść dla wszystkich uczących się w niej dzieci. Pomoc nauczycielowi w zrozumieniu mechanizmów rządzących zachowaniem dzieci w „trudnej” klasie prowadzi do lepszej komunikacji między nauczycielem i klasą, a co za tym idzie do lepszego funkcjonowania klasy jako całości i poszczególnych uczniów. Na prośbę wychowawcy zostały przeprowadzone zajęcia interwencyjne w jednej z klas (SP 273 kl. V). Służyły one również poprawie funkcjonowania klasy jako grupy a ich celem pośrednim była poprawa jakości czasu spędzonego w szkole przez wszystkich uczniów tej klasy (w tym uchodźców).

 

Działania interwencyjne:

 

Psycholog podejmował również, na prośbę nauczycieli, działania wobec pojedynczych uczniów. (SP 58 – 2 osoby). W jednym wypadku bezpośrednią przyczyną było agresywne zachowanie podczas lekcji, w drugim bójka z Czeczenem. Prowadzona interwencja (długoterminowa) skupiała się na wyeliminowaniu agresji (zwłaszcza w stosunku do cudzoziemców) z zachowań objętych nią chłopców. W ocenie nauczycieli zachowanie obu wyraźnie się poprawiło. Tu również dzieci uchodźców były beneficjentami pośrednimi. Zmiana postaw Polaków wobec cudzoziemców poprawia standard codziennego funkcjonowanie tych drugich.

 

Dwie interwencje psychologa związane były z silnymi urazami psychicznymi dzieci uchodźców. Jedna w szkole nr 273 objęła pracę z samym dzieckiem (według słów matki niepokojące objawy znacznie się zmniejszyły). Druga dotyczyła rodzeństwa w szkole nr 58. wychowawczyni zgłosiła „dziwne zachowania dzieci” i obawę „czy nie są one zaburzone”. Po kilkukrotnej obserwacji i zapoznaniu się z sytuacją osobistą dzieci psycholog nie zdiagnozował żadnych widocznych zaburzeń, zaś dziwność zachowań dzieci stała się jasna w kontekście ich przeżyć w kraju pochodzenia. Psycholog poinstruował wychowawczynię i asystentkę kulturową pracującą w tej klasie jak postępować z dziećmi. Ich zachowanie zaczęło się nieco poprawiać i przestało tak wyraźnie odbiegać od oczekiwań wychowawczyni.

 

Na prośbę wychowawczyni klasy 6 w szkole nr 58 psycholog objął długoterminową opieką kilku polskich uczniów. Wskazaniem do pracy z nimi były zachowania agresywne wobec dzieci polskich i uchodźczych. Ponieważ te zachowania ujawniały się zarówno w klasie jak i podczas przerw, miały one wpływ na postawy innych dzieci wobec uchodźców. Praca skierowana była na obniżenie poziomu agresji chłopców.

  

Najczęściej bezpośrednie interwencje podejmowane są wobec nauczycieli i polskich uczniów. Wynika to ze specyfiki pracy psychologa. W przypadku, gdy do psychologa trafia dziecko uchodźca, możliwa jest rozmowa jedynie na poziomie jaki umożliwia poziom znajomości języka przez dziecko (dzieci młodsze nie znają także j. rosyjskiego albo posługują się nim słabo). Głębsza interwencja psychologiczna, możliwa jest jedynie przy bardzo dobrej wspólnej znajomości języka. Dlatego praca z polskimi dziećmi i z nauczycielami możliwa jest na głębszym, bardziej efektywnym poznawczo poziomie. Pośrednimi beneficjentami takich działań są dzieci uchodźców, które uczą się w klasach objętych opieką psychologa. Zmienia się zachowanie nauczyciela wobec nich, zmienia się zachowanie kolegów wobec nich. Zmiana zachowania kolegów ważna jest nie tylko, ze względu na bezpośrednie kontakty Polaków z cudzoziemcami i poprawę jakości tych kontaktów, ale także, ze względu na modelowanie zachowań szkolnych u cudzoziemców, którzy uczą się ich biorąc przykład z polskich kolegów.

 

Interwencje i porady psychologa często mają charakter osobisty i poufny. Z tego względu nie jest możliwe szczegółowe opisanie każdej interwencji. Liczba osób objętych bezpośrednimi działaniami jest czasem niewielka (jeden nauczyciel), jednak korzyści obejmują znacznie większą ilość osób (wszyscy jego uczniowie) także tych, którzy są beneficjentami projektu (uczniowie uchodźcy), w którego ramach działa psycholog.

 

Psycholog uczestniczył, w zajęciach prowadzonych w Ośrodku dla Uchodźców w Lininie obserwując pracę prowadzących, udzielając im porad dotyczących prowadzenia zajęć i sposobów odnoszenia się do dzieci. Superwizje czyli rozmowy z prowadzącymi (5 osób – w tym jeden wolontariusz) odbywały się poza zajęciami i dotyczyły następujących problemów: rozwiązywania konfliktów, niepewności osób pracujących z dziećmi związanej z własnymi reakcjami na trudne sytuacje, agresji u dzieci, umiejętności dbania o własny stan psychiczny tak aby nie dać się ponieść emocjom. Psycholog podjął również interwencję kryzysową wobec rodziny z Ośrodka na Targówku, rodzina sama zwróciła się o pomoc w związku z traumatycznymi przeżyciami, których doświadczyła. Ze względu na poufność poruszanych kwestii nie jest możliwe opisanie ich w raporcie.

 

ZOBACZ TAKŻE: