VOX HUMANA

Odcinek 3. Nanomateriały i nanotechnologie

Nanotechnologia jest nowym podejściem badawczym do struktury i właściwości materii, która rozpatrywana jest w skali nano czyli miliardowej części: jeden nanometr to jedna miliardowa metra. Okazuje się, że w tej skali materia przejawia zaskakujące właściwości co powoduje zatarcie granic pomiędzy tradycyjnie ujętymi dyscyplinami naukowymi i technicznymi. Nanotechnologia zyskała miano naukowej strategii europejskiej, w której Komisja Europejska upatruje największe potencjalne korzyści komercyjne.

 

Nanotechnologia ma niewątpliwie wielkie możliwości wytwarzania nowych dóbr, a w każdym razie przynoszenia zysków. Ze względu na generowanie innowacji w wielu obszarach zastosowań przypisuje się jej znaczny potencjał komercyjny. Już dzisiaj w Europie setki przedsiębiorstw zajmują się komercyjnymi zastosowaniami nanotechnologii, dając zatrudnienie kilkudziesięciu tysiącom wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Jest więc ona profilem kształcenia inżynierów i impulsem do tworzenia nowych zawodów przyszłości.

 

Co do jednego naukowcy i przedsiębiorcy są zgodni nanotechnologia to coś więcej niż chwilowa moda.

 

Polscy naukowcy podejmują się prac nad nanocząsteczkami, tworząc nowe użyteczne technologie. Przykładowo, badacze z Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie budują przyrządy pomiarowe w wykorzystaniem właściwości „świecenia” nowych, obiecujących nanomateriałów. Są to nanokryształy, które w przyszłości maja stać się źródłem tzw. zimnego światła. Takie światło nie będzie nagrzewało ekranów czy soczewek projektorów. Przy ich pomocy energia elektryczna będzie zamieniana na światło z minimalnymi stratami na ciepło. Próbują również z wykorzystaniem nanomaterii zbudować mikrolasery.

 

Jak każda nowa technologia, również nanotechnologia niesie ze sobą ryzyko i zagrożenia. Wytwarzane cząstki są tak drobne, że pokonują wszystkie bariery, w tym biologiczne, tak więc mogą stanowić zagrożenie dla układu oddechowego pracowników, którzy przy nich pracują. Dlatego też Centralny Instytut Ochrony Pracy podjął się opracowania włókniny wychwytującej nanocząsteczki. Maski z tworzyw o właściwościach filtrujących nanocząsteczki będą chroniły pracowników nowoczesnego przemysłu. Poza włókninami powstają nowoczesne wkłady węglowe pochłaniające zanieczyszczenia. Takie wkłady stosujemy od dawna w filtrach do wody lub w lodówkach. Teraz mają one pochłonąć nietypowe pary i gazy.

 

Powstaną projekty nowych wyrobów dla polskich producentów. Nowe materiały filtracyjne są udoskonalane przy współpracy z naukowcami z Politechniki Łódzkiej.Trwają pracą nad doskonalenia właściwości sorbcyjnych filtrów węglowych z wykorzystaniem plazmy generowanej. Powoduje to zwiększenie przyczepności i chropowatości podstawowej struktury filtrującej czyli aktywnego węgla. Takie pochłaniacze chronią człowieka przed parami i gazami, natomiast filtry przed aerozolami: pyłem, dymem i mgłą. W zależności od budowy morfologicznej materiałów filtrujących, zatrzymają najpierw grube cząstki, a później coraz mniejsze, w tym nanocząsteczki –- dodaje dr inż. Agnieszka Brochocka, z CIOP PIB.