VOX HUMANA

Kursy języka polskiego jako obcego dla obywateli Państw Trzecich

Etap przgotowawczy (luty 2013):

 

Przygotowania do przeprowadzenia kursu języka polskiego jako obcego zostały rozpoczęte 3 lutego 2013 roku. W okresie przygotowawczym wstępnie założono, że względu na duże zainteresowanie uczestników poprzednich edycji kursów, istnieje możliwość przeprowadzenia kursu na poziomie B1.

 

W tym czasie został wyznaczony termin kursu, przygotowany grafiki rozkładu zajęć oraz przeprowadzona rekrutacja wśród imigrantów. Okazało się, że kilku uczestników poprzednich kursów zgłosiło chęć kontynuacji dalszej nauki. Został także przygotowany test wstępny w celu określenia poziomu znajomości języka polskiego przez nowych uczestników kursu w momencie rozpoczęcia.

 

Do zaplanowanego kursu opracowano zestawy tematyczne i wynikający z nich szczegółowy zakres słownikowy adekwatny do poziomu B1, a także konspekty do poszczególnych tematów. W następnym etapie zgromadzono i przygotowano materiały dla uczniów wraz z zestawami ćwiczeń. Ostatnim etapem było przygotowanie testu końcowego, który miał określić poziom umiejętności jaki uczestnicy osiągnęli po zakończeniu kursu. Po przeprowadzeniu i sprawdzeniu testu wstępnego oceniono, że kurs odbędzie się na poziomie – B1.

 

 

 Podsumowanie działania - poziom A1:

 

Program kursu języka polskiego zakładał osiągnięcie kompetencji i umiejętności z zakresu elementarnego poziomu zaawansowania w języku polskim jako obcym - A1 zgodnie z ESOKJ (Europejski system opisu kształcenia językowego). Nauka miała na celu uzyskanie podstawowych sprawności takich jak rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie.

 

 

Program został przygotowany w oparciu standard zaprezentowane w publikacji dotyczącej wymagań egzaminacyjnych prezentowanych przez Państwową Komisję Poświadczenia znajomości języka polskiego jako obcego. Zestaw słownikowy oraz inwentarz funkcjonalno-pojęciowy, tematyczny i gramatyczny dotyczący poziomu A2 został opracowany zgodnie z zakresem państwowych egzaminów certyfikacyjnych z języka polskiego jako obcego.

 

 

W zakresie funkcjonalno-pojęciowym uczestnicy nabyli umiejętności językowych takich jak przedstawiania się, posługiwania się zwrotami grzecznościowymi zależnie od sytuacji – formalnej czy nieformalnej czy nawiązywanie kontaktu w czasie rozmowy bezpośredniej czy telefonicznej. Uczestnicy nauczyli się form językowych, które pozwalały im na rozpoczynanie, włączanie się czy kontrolowanie przebiegu rozmowy, jak również przekazywania informacji, w których zawierają swoje preferencje, poglądy i ich uzasadnienie. Poznali określenia dające możliwości wrażania swoich przekonań, w tym odczuć takich jak poczucie pewności, niepewności, aprobaty i dezaprobaty. Przyswoili sobie słownictwo dotyczące różnych uczuć i nastrojów takich jak sympatia, antypatia, troska, nadzieja, smutek, współczucie oraz form ich słownego wyrażania.

 

 

Zapoznali się również z zasobem leksykalnym pozwalającym na wyrażanie cech, właściwości, stanu w odniesieniu do rzeczy, procesów, faktów i osób. Nauczyli się określeń związanych z wyrażaniem relacji przestrzennych, czasowych, przynależności.

 

 

Kolejną nabytą umiejętnością było poznanie różnego rodzaju wypowiedzi i typów języków. Pomaga to na rozróżnić język formalny i nieformalny i posługiwać się nim we właściwej sytuacji np. w kontaktach urzędowych, wypełnianiu różnych formularzy, pisania podania o pracę czy kontaktach towarzyskich. Uczestnicy kursu nauczyli się słownictwa dotyczącego typowych sytuacji dnia codziennego a także wyrażeń przydatnych w różnych istotnych sytuacjach życiowych.

 

 

Uczestnicy kursu poznali i nauczyli się głównych zasad systemu polskiej gramatyki, przede wszystkim w formie praktycznego jej wykorzystywania. Po pierwsze zapoznali się z podstawowymi informacjami dotyczącymi deklinacji wszystkich części mowy. Posiedli umiejętność rozróżniania rodzaju rzeczownika i przymiotnika i zastosowania tych informacji do budowania prawidłowych form. Nauczyli się tworzenia i użycia form mianownika, biernika, dopełniacza, narzędnika, miejscownika oraz celownika w liczbie pojedynczej a także częściowo w liczbie mnogiej. Poznali także tworzenie form mianownika liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego rzeczowników i przymiotników i ich użycia w określonym zakresie. Zapoznali się z użyciem wybranych form zaimków osobowych, dzierżawczych, wskazujących, pytających, przeczących. Przyswoili sobie też zasady stopniowania przymiotników a także częściowo odmianę liczebników.

 

 

Opanowali także ważniejsze elementy koniugacji. Poznali i nauczyli się tworzyć czas teraźniejszy, czas przeszły z wybranymi elementami aspektu - użycia form czasowników dokonanych i niedokonanych, oraz trybu warunkowego. Zapoznali się z użyciem czasowników modalnych i form nieosobowych typu trzeba, można, wolno.

 

 

Poznali szyk zdania i nauczyli się budować wszystkie typy zdań: twierdzące, przeczące i pytające. Poznali także przyimki, przysłówki i liczebniki zarówno główne od 1-1000 i porządkowe. Nauczyli się budować wybrane formy rzeczowników żeńskich od męskich (Polak – Polka) i przysłówków od przymiotników –ładny – ładnie. Zapoznali się także z podstawowymi zasadami czytania. Poznali podstawowe zasady wymowy, położenia akcentu, intonacji różnego typu zdań oraz aliteracji samogłoskowych i spółgłoskowych. Poznali polski alfabet i podstawowe zasady pisania i reguły ortografii.

 

 

Trudności napotkane w trakcie realizacji kursów:

 

Grupa charakteryzowała się małym zróżnicowaniem wiekowym. Tylko 3 osoby na 8 różniły się wiekowo od pozostałych studentów. W tej grupie osoby starsze wykazywały się często większą znajomością słownictwa polskiego. Znajomość języka polskiego „praktycznego „ pomagała im w przyswajaniu nowego słownictwa oraz rozumienia tekstów czytanych. Jest to wynik przebywania w środowisku polskojęzycznym w czasie godzin pracy a więc uczenia się oraz szybkiego przyswajania języka polskiego w pracy. Stopniowo zwiększa się świadomość wśród imigrantów, że ich atrakcyjność na rynku pracy jest często zależy od tego na ile znają język polski i na ile biegle się nim posługują. Niestety niskie zarobki uniemożliwiają zwykle imigrantom uczestnictwo w kursach płatnych.

 

 

Znamienne jest to, że stabilność zatrudnienia jest bardzo motywującym czynnikiem dla osób uczęszczających na kursy j. polskiego. Na kursie wystąpiła rotacja uczestników. Spowodowana ona była z jednej strony często pracą sezonową i wynikającymi z tego konsekwencjami czyli utratą pracy po sezonie. W zakresie zatrudniania imigrantów występują te same tendencje co dla pozostałych osób na rynku pracy. Większość z nich pracuje na umowach różnego typu i w sytuacjach kryzysowych traci zatrudnienie.

 

 

Mimo to wydaje się korzystne rekrutowanie na kursy języka polskiego imigrantów, szczególnie młodych dając im perspektywę lepszego zatrudnienia i możliwość pozostania w Polsce na dłużej, czy wręcz osiedlenia się. Wszystko wskazuje na to, że imigranci z sąsiadujących krajów słowiańskich łatwiej aklimatyzują się w naszym kraju i są chętni do inkorporowania modelu życia i systemu wartości panującego w naszym kraju.

 

Dobrym przykładem może być trzy osobowa rodzina z 16 letnim synem, która zadbała o edukacje językową nie tylko dla siebie. Nastolatek po dwóch miesiącach dodatkowych lekcji języka polskiego pozaszkolnych zrobił bardzo duży postęp w gramatyce i wymowie. Tym samym wyrównał swoją znajomość języka polskiego z grupą starszych studentów będących na wyższym poziomie.

 

 

Grupa charakteryzowała się dużą empatią i wykazywała zaangażowanie w poznawaniu języka od strony jego praktycznego stosowania jak i gramatyki.

 

 

Podsumowanie działań - poziom B1 (okres: Luty-czerwiec 2013):

 

Kursy języka polskiego obejmował kompetencje i umiejętności z zakresu poziomu średnio zaawansowanego w języku polskim jako obcym - B1, zgodnie z Europejskim system opisu kształcenia językowego Rady Europy . Nauka miała na celu utrwalenie i rozwinięcie podstawowych sprawności: rozumienia ze słuchu, mówienia, czytania i pisana.

 

Program został przygotowany w oparciu o standardy zaprezentowane w publikacji dotyczącej wymagań egzaminacyjnych prezentowanych przez Państwową Komisję Poświadczenia znajomości języka polskiego jako obcego. Zestaw słownikowy oraz inwentarz funkcjonalno-pojęciowy, tematyczny i gramatyczny dotyczący poziomu B1 został opracowany zgodnie z zakresem państwowych egzaminów certyfikacyjnych z języka polskiego jako obcego.

 

W zakresie funkcjonalnym uczestnicy rozwinęli kompetencje językowe - sprawności produktywne takie jak wypowiedź ustna i pisemna oraz receptywne takie jak rozumienie ze słuchu i czytanie ze zrozumieniem. W zakresie wypowiedzi ustnych uczestnicy kursu nauczyli się prezentować tematy dotyczące ich obszaru zainteresowań. Jeżeli zaś chodzi o wypowiedzi pisemne to dążono do tego aby uczący potrafili pisać jasne, zwięzłe teksty na rozmaite tematy leżące w polu ich zainteresowań, w formie prostych, pojedynczych zdań.

 

Rozwijając sprawność rozumienia ze słuch, skupiono się na tym aby uczniowie potrafi zrozumieć jasną informację o faktach z życia codziennego lub na tematy związane z pracą, odbierając zarówno ogólne przesłanie, jak i konkretne szczegóły. Ćwiczenia miały na celu aby ucząc się potrafi zrozumieć główne myśli zawarte w standardowej wypowiedzi na znane im tematy regularnie podejmowane w pracy, szkole, podczas wypoczynku itp., włączając w to również krótkie artykuły.

 

Ostatnią sprawnością, która była utrwalana było czytanie ze zrozumieniem. Dążono do tego aby zdający potrafi czytać proste, konkretne teksty na tematy związane z własną specjalnością i zainteresowaniami, uzyskując zadowalający stopień ich zrozumienia.

 

Uczniowie poznali słownictwo pozwalające na wyrażanie cech, właściwości, stanu w odniesieniu do rzeczy, procesów, faktów i osób. Nauczyli się określeń związanych z wyrażaniem relacji przestrzennych, czasowych, przynależności. Poznali też słownictwo dotyczące różnych uczuć i nastrojów takich jak sympatia, antypatia, troska, nadzieja, smutek, współczucie oraz form ich werbalnego wyrażania. Kolejną istotną nabytą umiejętnością było poznanie różnego rodzaju wypowiedzi i typów języków. Dążono do tego aby potrafili wypowiadać się na róże tematy, relacjonować zdarzenia, a także brać udział w dyskusji również oficjalnej.

 

Uczestnicy kursu powtórzyli główne zasady systemu polskiej gramatyki w formie praktycznego jej wykorzystywania. Przede wszystkim powtórzyli podstawowe zasady dotyczące deklinacji wszystkich części mowy. Utrwalili sposoby tworzenia i użycia form mianownika, biernika, dopełniacza, narzędnika, miejscownika oraz celownika w liczbie pojedynczej oraz mnogiej. Przypomnieli sobie także tworzenie form mianownika liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego rzeczowników i przymiotników i ich użycia w określonym zakresie. Zwrócono na to szczególną uwagę, albowiem jest to jeden z częściej występujących błędów jaki popełniają osoby pochodzenia słowiańskiego. Powtórzyli użycie wybranych form zaimków osobowych, dzierżawczych, wskazujących, pytających, przeczących oraz zasady stopniowania przymiotników.

 

Zapoznali także z nowymi elementami koniugacji. Poznali i nauczyli się tworzyć czas przeszły z elementami aspektu - użycia form czasownika dokonanych i niedokonanych, przede wszystkim odnośnie czasowników ruchu. Zapoznali się z formami imiesłowów , trybem rozkazującym oraz trybem warunkowym. Poznali użycie czasowników modalnych i form nieosobowych typu można, trzeba, powinno, wolno.

 

Poznali szyk zdania i nauczyli się budować wszystkie typy zdań: twierdzące, przeczące i pytające oraz zdania złożone. Powtórzyli także przyimki, przysłówki i liczebniki zarówno główne od 1-1000 i porządkowe. Podnieśli umiejętności w zakresie czytania, położenia akcentu, intonacji różnego typu zdań oraz aliteracji samogłoskowych i spółgłoskowych. Poznali dalsze zasady pisania i reguły ortografii.

 

Trudności napotkane podczas realizacji kursów:

 

Uczestnicy kursu uznali ,że znajomość języka polskiego odgrywa istotne znaczenie w uzyskania odpowiedniego zatrudnienia a także w szybkiej i pomyślnej asymilacji w miejscu pracy. Sprzyja również uzyskaniu większej satysfakcji , zarówno dla nich jak ich pracodawców. Z drugiej strony niestety ich dość niskie zarobki uniemożliwiają im uczestnictwo w kursach płatnych.

 

Wśród imigrantów coraz bardzie wzrasta świadomość, że ich atrakcyjność na rynku pracy jest często zależy od tego na ile znają język polski i na ile biegle się nim posługują. Dlatego też potrzebna jest kontynuacja prowadzenia kursów na różnych poziomach, co pozwala nie tylko na podniesienie świadomości, że dobra znajomość języka polskiego daje im szansę na lepszą pracę i łatwiejsze zintegrowanie ze środowiskiem w którym pracują, a także na akceptację Polaków, z którymi pracują. Widać to między innymi na podstawie faktu, że część uczestników kursów, to są osoby które uczestniczyły w poprzednich kursach i które uznały przydatność tych kursów i ich wysoki pozom. Niestety na kursie ciągle występuje duża rotacja uczestników. Spowodowana ona jest często problemami z przedłużeniem wizy nawet w wypadku, kiedy mają stałą pracę. Dlatego też trudno jest przeciwdziałać rotacji na organizowanych kursach. Mimo to wydaje się korzystne rekrutowanie na kursy języka polskiego imigrantów, szczególnie młodych, dając im perspektywę lepszego zatrudnienia i możliwość pozostania w Polsce na dłużej, czy wręcz osiedlenia się.

 

 

 

MATERIAŁY: